NEDİR BU “Vitis vinifera L.”?

Hepimiz Kalecik Karası, Boğazkere, Chardonnay, Pinot Noir dediğimizde bunların şarap elde edilen üzümler olduğunu biliyoruz ancak çoğu yerde görüyorum ki “üzüm cinsi”, “üzüm türü” gibi oldukça yanlış terimler kullanıyoruz ve Boğazkere’ nin yoğun tanenli, Pinot Noir şaraplarının kiraz, kızılcık, ahududu, karamel ve tütün aromalarına sahip orta gövdeli şaraplarının olduğunu bilmemize rağmen üzümlere gereken değeri veremiyoruz.

Asmalar Rhamnales takımına ait Vitaceae familyasına aittirler ve bu familyanın 12 cins ve 700 türü bulunur. Kültür asmalarının tümü Vitis cinsine aittir ve Vitis cinsinin en önemli özelliği alttaki fotoğraflarda olduğu gibi taç yapraklarının üstte birleşerek çiçeği bir şapka şeklinde tozlanma dönemine kadar kapatmasıdır tozlanmadan sonra tüm çiçeklerin tersine alttan ayrılarak açılmasıdır.

 

Vitis cinsi kromozom sayıları birbirinden farklı olan Euvitis (2n=38) ve Muscadinia (2n=40) olan iki alt cinsten oluşur. Euvitis ürününden yararlanılan ve anaç olarak kullanılan yaklaşık 50 tür ve binlerce çeşide sahiptir.

Euvitis alt cinsine ait türler “Yakın Doğu ve Avrupa”, “Amerika” ve “Asya” türleri olarak 3’e ayrılırlar.

 

Yakın Doğu ve Avrupa Türleri

Bu bölgede doğal olarak yetişen tek tür Vitis vinifera L.’dir. Euvitis türünün en önemli türü olan Vitis vinifera L.’nin gen merkezi Türkiye’nün kuzeydoğusunu da içine alan Karadeniz ve Hazar Denizi arasındaki alanlardır. Vitis vinifera’nın iki yabani alt türe sahip olduğu bilinir. Bunlar ssp. sylvestris ve ssp. caucasia’dır. ssp. sativa ise bizi asıl ilgilendiren kültür formudur. Vitis vinifera sativa’nın kültüre alınmış çeşitleri arasındaki farklılıklar doğal seleksiyon ya da bizlerin istediğimiz özelliklere sahip olan ürün arayışımız sonucu olmuştur.

Amerikan Türleri

Bu türün bağcılığa en önemli katkıları filoksera, kuraklık, tuz, aktif kireç gibi stres koşullarına dayanıklı anaç olarak kullanılmalıdır.

Bu türe ait Vitis labrusca’ya çeşitleri ise ülkemizin kuzeyinde yetişen ve kokulu üzüm olarak bilinen çeşitlerdir.

Asya Türleri

Asya türleri içinde en tanınmış olan Vitis amurensis soğuğa dayanıklılık ıslahında kullanılır.

Bu bilgiler sonrası kafamız karışmasın.

Vitis vinifera bir türdür.

Ürününden şarap elde ettiğimiz Kalecik Karası, Öküzgözü, Boğazkere, Sauvignon Blanc, Emir, Narince, Chardonnay, Pinot Noir, Merlot birer ÜZÜM ÇEŞİDİdir.

Üzümlerini sofralık tüketimde kullandığımız Alphonse Lavallee, Cardinal, Razakı, Italia, Pembe Gemre, Trakya İlkeren, Tekirdağ Çekirdeksizi birer ÜZÜM ÇEŞİDİdir.

Kuru üzüm elde ettiğimiz Sultani Çekirdeksiz, Besni, Rumi birer ÜZÜM ÇEŞİDİdir.

Lütfen artık bloglarda, tadımlarda, şaraphanelerde üzüm cinsi, üzüm türü demeyelim. Hepsi birer üzüm çeşidi.

Leave a Reply